Uygunsuz Antibiyotik Kullanımının Azaltılması ve Farkındalık Artırılması

Author: furkan.zengin | Date: September 17, 2026

Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Yeliz Tanrıverdi Çaycı

Tıp Öğrencisi: Omar Al-Anı

Ekip Üyeleri: Ahmet Alp Tören, Amirhossein Mahdavi Yousefi, Burak İlhan, Büşra Nur Tuğrul, Eren Kaya, İlyas Efe Vergili, İsa Tayın, Maryam Sabalani Taleshmekaeil, Ruhan Balasar, Serra Derin Karadeniz, Yakup Aygünlüer, Zeren Koç

Amaç: “Uygunsuz Antibiyotik Kullanımının Azaltılması ve Farkındalık Artırılması” projesi, ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinde doğru antibiyotik kullanımı konusunda farkındalık oluşturmayı ve gereksiz antibiyotik kullanımının azaltılmasına katkı sağlamayı amaçlayan yerel düzeyde bir eğitim ve sağlık projesidir. Uygunsuz antibiyotik kullanımı antibiyotik direncinin temel nedenlerinden biri olup, Türkiye antibiyotik tüketimi açısından Avrupa’da yüksek oranlara sahip ülkeler arasında yer almakta ve özellikle çocuklarda viral enfeksiyonlarda gereksiz antibiyotik kullanımı önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Bu nedenle proje, erken yaşta doğru bilgi kazandırarak öğrencilerin bakteri–virüs ayrımını öğrenmesini, antibiyotiklerin ne zaman gerekli olduğunu kavramasını ve bilinçli ilaç kullanımı konusunda temel farkındalık geliştirmesini hedeflemiştir.

Süreç: Proje süreci hazırlık, uygulama ve değerlendirme olmak üzere üç aşamada yürütülmüştür. Hazırlık aşaması 21 Kasım 2025–3 Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş; proje konusu ve hedef kitlesi belirlenmiş, proje ekibi oluşturulmuş, WhatsApp grubu kurulmuş, ilk ekip toplantısı yapılmış ve danışman öğretim üyesi tarafından antibiyotik direnci konusunda çevrim içi eğitim verilmiştir. Ayrıca uygulama yapılacak okullarla görüşülmüş, kermes düzenlenerek bütçe oluşturulmuş, resmi izin süreçleri yürütülmüş ve broşür, afiş, sosyal medya içerikleri, mini quiz ve diğer eğitim materyalleri hazırlanmıştır. Uygulama aşamasında OMÜ Vakfı Ortaokulu’nda 4 Mart 2026’da, Atakent Ortaokulu’nda ise 8 Nisan 2026’da eğitimler gerçekleştirilmiş; öğrencilere antibiyotiklerin doğru kullanımı anlatılmış, materyaller dağıtılmış ve soru-cevap/mini quiz gibi etkileşimli yöntemlerle aktif katılım sağlanmıştır.

Sonuç: Proje, belirlenen amaçlara tam olarak ulaşmış ve planlanan çıktılar gerçekleştirilmiştir. Başlangıçta 60–70 öğrenciye ulaşılması hedeflenirken 140 öğrenciye ulaşılmış; bu hedefin yaklaşık iki katına karşılık gelmiştir. İki etkinlik planlandığı gibi tamamlanmış, etkinlik süresi 15 dakika olarak öngörülmesine karşın 40 dakika sürmüş ve hazırlanan materyallerin büyük bölümü kullanılmıştır. Mini quiz sonuçlarında öğrencilerin çoğunluğunun soruları doğru yanıtlaması, antibiyotiklerin doğru kullanımı, bakteri–virüs farkı ve gereksiz antibiyotik kullanımının sakıncaları konusunda bilgi ve farkındalık artışı sağlandığını göstermiştir. Proje sürecinde kurum izinleri ve resmi yazışmalar nedeniyle yaklaşık bir aylık gecikme yaşanmış; ayrıca bazı velilerden fotoğraf onamı alınamadığı için görsel paylaşımda gizlilik önlemleri uygulanmıştır. Buna karşın ekip içi iletişim iyi düzeyde ilerlemiş, görev dağılımı dengeli yapılmış ve uygulama başarılı biçimde tamamlanmıştır. Genel olarak proje, antibiyotik direnci gibi güncel ve önemli bir halk sağlığı sorununda çocuklara yönelik erken yaş farkındalığı oluşturan, etkileşimli eğitim yöntemleriyle öğrenmeyi destekleyen ve tıp öğrencilerine sunum yapma, farklı yaş gruplarıyla iletişim kurma, ekip çalışması, saha deneyimi ve toplum sağlığı sorumluluğu kazandıran etkili bir sosyal sorumluluk çalışmasıdır. Gelecek dönemler için projenin daha fazla okul ve yaş grubuna yaygınlaştırılması, resmi izin süreçlerine daha erken başlanması, oyunlaştırma, maket, bilmece, video ve animasyon gibi etkileşimli materyallerle içeriğin zenginleştirilmesi, sosyal medya bilgilendirmelerinin sürdürülmesi ve antibiyotik farkındalık haftasında düzenli olarak tekrarlanması önerilmektedir.